Koc wełniany pachnie owcą, a nowy czasem wręcz śmierdzi, bo we włóknie zostają resztki tłuszczu wełnianego, czyli lanoliny. To normalne, tak po prostu pachnie wełna. Najmocniej czuć to w nowym kocu zaraz po rozpakowaniu i zawsze wtedy, gdy wełna jest wilgotna. Na świeżym powietrzu zapach słabnie, a po pewnym czasie większość osób na co dzień prawie go nie zauważa.
Co pomaga: powieś koc na kilka godzin na zewnątrz, w cieniu i przy suchej pogodzie, a w razie potrzeby powtórz to przez kilka dni. Potem przechowuj go w suchym, przewiewnym miejscu. Jeśli natomiast koc pachnie stęchlizną, był zbyt długo wilgotny albo zamknięty. Wtedy potrzebuje porządnego wietrzenia, a jeśli to nie wystarczy, czyszczenia chemicznego. Perfumy, odświeżacze w sprayu i płyn do płukania tylko maskują zapach i mogą zaszkodzić wełnie.
Skąd bierze się zapach owcy
Skóra owiec wytwarza woskowaty tłuszcz, nazywany tłuszczem wełnianym albo lanoliną. Otacza on włókna i chroni runo przed wilgocią i brudem. Świeżo ostrzyżona, surowa wełna zawiera go dużo i odpowiednio mocno pachnie.
Zanim z wełny powstanie przędza, wełnę się pierze. Większość tłuszczu wtedy znika, ale nie cały. Niewielka reszta zostaje we włóknie, a z nią lekki, własny zapach. Dlatego wełna pachnie wełną, czy to sweter, skarpety, czy koc. Wełna merino to również wełna owcza i także może tak pachnieć, podobnie jak koc kaszmirowy, który w 10% składa się z kaszmiru i w 90% z wełny merino.
W nowym kocu zapach często jest wyraźniejszy. Po produkcji, transporcie i magazynowaniu koc był przez jakiś czas zapakowany, a jego własny zapach mógł się zebrać w opakowaniu. Przy rozpakowywaniu czuć go więc od razu i mocniej. Kilka godzin na powietrzu zwykle już wyraźnie pomaga.
Dlaczego wilgoć wzmacnia zapach
Wełna wchłania wilgoć z powietrza i nie robi się przy tym mokra w dotyku. Gdy jest wilgotna, włókna łatwiej uwalniają zapach. Dlatego w wilgotne dni, po wieczorze na tarasie albo po praniu koc wełniany pachnie owcą wyraźnie mocniej niż zwykle. Gdy znów wyschnie, zapach słabnie.
Ważna jest różnica między dwoma zapachami:
- Owca: to własny zapach wełny. Przy wilgoci się nasila, a na powietrzu ulatnia.
- Stęchlizna: koc był zbyt długo wilgotny, na przykład dlatego, że po praniu schnął zbyt wolno, został złożony jeszcze wilgotny albo długo leżał w piwnicy czy w plastikowej torbie. Ten zapach nie zniknie sam. Potrzebuje powietrza i suchości.
| Jak pachnie koc | Najczęstsza przyczyna | Co pomaga |
|---|---|---|
| lekko owcą, zwłaszcza nowy | resztki tłuszczu wełnianego, długo w opakowaniu | kilka godzin wietrzenia, w razie potrzeby powtórzyć |
| mocniej owcą przy wilgotnej pogodzie | wilgoć we włóknie | dać mu wyschnąć, przechowywać w suchym miejscu |
| dymem, kuchnią albo zwierzętami | zapachy z otoczenia | wytrzepać, przewietrzyć, wyszczotkować |
| stęchlizną | zbyt długo wilgotny albo zamknięty | wietrzyć przez kilka dni; jeśli zapach zostaje, oddać do czyszczenia |
| owcą po praniu | mokra wełna | dać mu całkowicie wyschnąć |
| stęchlizną po praniu | schnął zbyt wolno | rozłożyć płasko i przewiewnie, odwracać, dosuszyć do końca |
Wietrzenie: jak pozbyć się zapachu
Wietrzenie to przy wełnie najważniejszy zabieg pielęgnacyjny i zarazem najskuteczniejszy sposób na zapach owcy. Nasze koce z czystej żywej wełny (100% wełny nowozelandzkiej), koce z wełny merino z 80% wełny merino i 20% poliamidu oraz koce kaszmirowe z 10% kaszmiru i 90% wełny merino i tak mają na metce symbol „nie prać”. Dla nich wietrzenie jest właściwą pielęgnacją. Zrób to tak:
- Wytrzep. Mocno wytrzep koc na zewnątrz. Przy okazji pozbędziesz się kurzu i luźnych włókien.
- Powieś. Przewieś go przez sznurek na pranie albo suszarkę, żeby powietrze docierało z obu stron. Dobrze sprawdzi się suchy dzień z lekkim wiatrem.
- Wybierz cień. Pełne słońce może sprawić, że kolory wyblakną, a deszcz i mgła zawilgocą wełnę i zapach znów się nasili. Dobrym miejscem jest zadaszony balkon albo zacieniony kąt ogrodu.
- Daj mu czas. Zwykle wystarczy kilka godzin. Przy nowym kocu albo uporczywym zapachu powtórz to przez dwa, trzy dni.
- Wyszczotkuj. Na koniec przeciągnij po kocu miękką szczotką do ubrań, zgodnie z kierunkiem włókien.
Bez balkonu i ogrodu też się da: rozłóż koc na suszarce przed otwartym oknem, a jeśli to możliwe, zrób przeciąg. Do wietrzenia nadaje się też suchy, mroźny dzień zimą.
Przechowywanie na sucho, żeby koc nie zatęchł
Zapach stęchlizny prawie zawsze bierze się z wilgoci. Tak mu zapobiegniesz:
- Chowaj koc tylko wtedy, gdy jest całkowicie suchy, także na frędzlach i tam, gdzie materiał leży podwójnie.
- Zamiast plastikowego pokrowca, w którym zbiera się wilgoć, użyj przewiewnego bawełnianego worka.
- Unikaj wilgotnych piwnic, zimnych ścian zewnętrznych i nieogrzewanych strychów.
- Koce, które długo leżały w szafie, przewietrz, zanim znów zaczniesz ich używać.
- Od czasu do czasu zajrzyj do przechowywanej wełny: mole lubią nieprzewietrzoną wełnę w ciemnych, spokojnych kątach.
Jeśli koc już pachnie stęchlizną, wietrz go przez kilka suchych dni z rzędu. Jeśli zapach nie znika albo widzisz plamy pleśni, oddaj koc do pralni chemicznej. Na metkach naszych koców wełnianych jest do tego symbol: koło z literą P. Czy plamy pleśni da się całkowicie usunąć, podpowie pralnia.
Czego lepiej nie robić
- Perfumy i odświeżacze w sprayu: tylko na chwilę maskują zapach. Na wełnie mogą zostawić zacieki, a wilgoć ze sprayu na początku wręcz wzmacnia zapach wełny.
- Płyn do płukania: nie ma czego szukać na kocu, którego nie wolno prać, a wełna i tak go nie potrzebuje.
- Domowe sposoby, takie jak soda oczyszczona czy ocet: z koca, który nie może trafić do wody, nie da się ich potem wypłukać.
- Pranie wbrew metce: pranie, na które metka nie pozwala, może sprawić, że koc się sfilcuje. A dopóki wełna jest mokra, pachnie owcą nawet mocniej.
- Suszarka bębnowa do odświeżenia: nawet krótki program to dla wełny ciepło i tarcie. Naszych koców wełnianych według metki nie wolno suszyć w suszarce bębnowej.
- Kaloryfer i pełne słońce: wysoka temperatura i mocne słońce szkodzą kolorom i włóknu bardziej, niż pomagają na zapach.
Gdy koc pachnie po praniu
Ta część dotyczy koców wełnianych, których metka pozwala na pranie; decyduje to, co na niej jest. Jeśli świeżo wyprany koc wełniany wyraźnie pachnie owcą, to normalne, bo mokra wełna pachnie mocniej. Gdy koc całkowicie wyschnie, zapach osłabnie.
Jeśli natomiast pachnie stęchlizną, schnął zbyt długo. Rozłóż go płasko i przewiewnie, od czasu do czasu odwracaj i susz, aż wyschną też grubsze miejsca i frędzle. Następnym razem pomoże, jeśli mokry koc najpierw zawiniesz w duży ręcznik, żeby szybciej wysechł. Jak delikatnie prać i suszyć wełnę, którą wolno prać, wyjaśniamy w poradniku Jak prać wełnę merino.
Najczęstsze pytania
Czy zapach owcy z nowego koca wełnianego zniknie?
Wyraźnie osłabnie. Wietrz koc przez kilka dni po kilka godzin, w cieniu. Wełna nigdy nie jest całkiem bezwonna, ale na co dzień jej własny zapach przestaje być wtedy zauważalny.
Czy zapach owcy świadczy o złej jakości?
Nie. Pochodzi z resztek tłuszczu wełnianego, które zostają we włóknie po praniu surowej wełny. To, jak mocno go czujesz, zależy między innymi od wilgoci i sposobu przechowywania.
Dlaczego mój koc wełniany pachnie stęchlizną?
Bo był zbyt długo wilgotny, na przykład w piwnicy, w plastiku albo po praniu. Wietrz go przez kilka suchych dni. Jeśli zapach zostaje, oddaj koc do czyszczenia chemicznego.
Czy koc z metką „nie prać” można oddać do pralni?
Tak, jeśli metka pozwala na czyszczenie chemiczne. Pokazuje to koło z literą; na naszych kocach wełnianych jest to litera P.
